Toepassingen van de afgeleide functie

2b - 9 oefeningen

ExtremeWaardenAantonen
00j3 - Toepassingen van de afgeleide functie - basis - 1ms
Getal & Ruimte (12e editie) - havo wiskunde B - 6.1 Getal & Ruimte (13e editie) - havo wiskunde B - 6.1

Gegeven is de functie \(f(x)=\frac{2}{5}x^5-3\frac{2}{3}x^3+15x\text{.}\)

4p

Toon aan dat \(f\) een extreme waarde heeft voor \(x=\sqrt{3}\text{.}\)

\(f'(x)=2x^4-11x^2+15\)

1p

\(f'(\sqrt{3})=2(\sqrt{3})^4-11(\sqrt{3})^2+15=0\)

1p

Schets:

Oxy

1p

\(f'(\sqrt{3})=0\) en in de schets is te zien dat de grafiek van \(f\) een top heeft voor \(x=\sqrt{3}\text{,}\) dus \(f\) heeft een extreme waarde voor \(x=\sqrt{3}\text{.}\)

1p

ExtremeWaardenBepalen (1)
00j1 - Toepassingen van de afgeleide functie - basis - 1ms
Getal & Ruimte (12e editie) - havo wiskunde B - 6.1 Getal & Ruimte (13e editie) - havo wiskunde B - 6.1

Gegeven is de functie \(f(x)=-x^3+3x^2+45x+50\text{.}\)

4p

Bereken exact de extreme waarden van \(f\text{.}\)

\(f'(x)=-3x^2+6x+45\)

1p

\(f'(x)=0\) geeft
\(-3x^2+6x+45=0\)
\(x^2-2x-15=0\)
\((x+3)(x-5)=0\)
\(x=-3∨x=5\)

1p

Schets:

Oxy-35

1p

min. is \(f(-3)=-31\) en max. is \(f(5)=225\text{.}\)

1p

ExtremeWaardenBepalen (2)
00j2 - Toepassingen van de afgeleide functie - basis - 1ms
Getal & Ruimte (12e editie) - havo wiskunde B - 6.1 Getal & Ruimte (13e editie) - havo wiskunde B - 6.1

Gegeven is de functie \(f(x)=3x^4+12x^3-60x^2-13\text{.}\)

4p

Bereken exact de extreme waarden van \(f\text{.}\)

\(f'(x)=12x^3+36x^2-120x\)

1p

\(f'(x)=0\) geeft
\(12x^3+36x^2-120x=0\)
\(x^3+3x^2-10x=0\)
\(x(x+5)(x-2)=0\)
\(x=0∨x=-5∨x=2\)

1p

Schets:

Oxy-502

1p

min. is \(f(-5)=-1\,138\text{,}\) max. is \(f(0)=-13\) en min. is \(f(2)=-109\text{.}\)

1p

ExtremeWaardenBepalen (3)
00j4 - Toepassingen van de afgeleide functie - basis - 3ms - data pool: #142 (3ms)
Getal & Ruimte (12e editie) - havo wiskunde B - 6.3 Getal & Ruimte (13e editie) - havo wiskunde B - 6.1

Gegeven is de functie \(f(x)=\frac{2}{3}x-\sqrt{4x-1}\text{.}\)

6p

a

Bereken exact de top van \(f\text{.}\)

2p

b

Bepaal exact het bereik en het domein van \(f\text{.}\)

a

\(f(x)=\frac{2}{3}x-\sqrt{4x-1}=\frac{2}{3}x-(4x-1)^{\frac{1}{2}}\) geeft
\(f'(x)=\frac{2}{3}-\frac{1}{2}⋅(4x-1)^{-\frac{1}{2}}⋅4=\frac{2}{3}-{2 \over \sqrt{4x-1}}\text{.}\)

2p

\(f'(x)=0\) geeft
\(\frac{2}{3}-{2 \over \sqrt{4x-1}}=0\)
\(-{2 \over \sqrt{4x-1}}=-\frac{2}{3}\)

Kruislings vermenigvuldigen geeft
\(2\sqrt{4x-1}=6\)
\(\sqrt{4x-1}=3\)

1p

Kwadrateren geeft
\(4x-1=9\)
\(x=2\frac{1}{2}\)

1p

Schets:

Oxy

1p

min. is \(f(2\frac{1}{2})=-1\frac{1}{3}\text{.}\)

1p

b

\(4x-1≥0\) geeft \(x≥\frac{1}{4}\text{,}\) dus \(D_f=[\frac{1}{4}, \rightarrow ⟩\text{.}\)

1p

min. is \(f(2\frac{1}{2})=-1\frac{1}{3}\text{,}\) dus \(B_f=[-1\frac{1}{3}, \rightarrow ⟩\text{.}\)

1p

ExtremeWaardenBepalen (4)
00j5 - Toepassingen van de afgeleide functie - basis - 1ms
Getal & Ruimte (12e editie) - havo wiskunde B - 6.2 Getal & Ruimte (13e editie) - havo wiskunde B - 6.1

Gegeven is de functie \(f(x)={4x^2+11x+25 \over 8x}\text{.}\)

5p

Bereken de extreme waarden van \(f\text{.}\)

Uitdelen geeft
\(f(x)={4x^2+11x+25 \over 8x}={4x^2 \over 8x}+{11x \over 8x}+{25 \over 8x}=\frac{1}{2}x+\frac{11}{8}+\frac{25}{8}x^{-1}\)

De afgeleide is dan
\(f'(x)=\frac{1}{2}+\frac{25}{8}⋅-1⋅x^{-2}=\frac{1}{2}-{25 \over 8x^2}\text{.}\)

2p

\(f'(x)=0\) geeft
\(\frac{1}{2}-{25 \over 8x^2}=0\)
\(\frac{1}{2}={25 \over 8x^2}\)

Kruislings vermenigvuldigen geeft
\(8x^2=50\)
\(x^2=\frac{25}{4}\)
\(x=\sqrt{\frac{25}{4}}=2\frac{1}{2}∨x=-\sqrt{\frac{25}{4}}=-2\frac{1}{2}\)

1p

Schets:

Oxy

1p

min. is \(f(-2\frac{1}{2})=-1\frac{1}{8}\) en max. is \(f(2\frac{1}{2})=3\frac{7}{8}\text{.}\)

1p

LoodrechteLijnOpstellen
00jh - Toepassingen van de afgeleide functie - basis - 38ms - data pool: #536 (38ms)
Getal & Ruimte (12e editie) - havo wiskunde B - 6.4 Getal & Ruimte (13e editie) - havo wiskunde B - 6.4

Gegeven is de functie \(f(x)={3 \over 4x+5}\) en het punt \(A\) met \(x_A=-2\text{.}\)

De lijn \(k\) raakt de grafiek van \(f\) in het punt \(A\text{.}\) De lijn \(l\) staat loodrecht op \(k\) en snijdt de \(y\text{-}\)as in het punt \(B\text{.}\)

OxyAB

7p

Bereken exact de coördinaten van \(B\text{.}\)

\(f(-2)=-1\text{,}\) dus \(A(-2, -1)\)

1p

\(f(x)={3 \over 4x+5}=3(4x+5)^{-1}\) geeft
\(f'(x)=3⋅-1⋅(4x+5)^{-2}⋅4={-12 \over (4x+5)^2}\)

2p

\(\text{rc}_k=f'(-2)=-\frac{4}{3}\)

1p

\(\text{rc}_k⋅\text{rc}_l=-1\) geeft \(\text{rc}_l=\frac{3}{4}\text{,}\) dus \(y=\frac{3}{4}x+b\)

1p

\(\begin{rcases}y=\frac{3}{4}x+b \\ \text{door }A(-2, -1)\end{rcases}\begin{matrix}\frac{3}{4}⋅-2+b=-1 \\ -1\frac{2}{4}+b=-1 \\ b=\frac{1}{2}\end{matrix}\)
Dus \(l{:}\,y=\frac{3}{4}x+\frac{1}{2}\text{.}\)

1p

\(B(0, \frac{1}{2})\)

1p

OpstellenFormuleRaaklijn
00a3 - Toepassingen van de afgeleide functie - basis - 164ms
Getal & Ruimte (12e editie) - havo wiskunde B - 6.1 Getal & Ruimte (12e editie) - vwo wiskunde B - 2.4 Getal & Ruimte (13e editie) - havo wiskunde B - 6.1 Getal & Ruimte (13e editie) - vwo wiskunde B - 2.5

Gegeven is de functie \(f(x)=5x^3+3x^2-6x-6\text{.}\) Op de grafiek van \(f\) ligt het punt \(A\) met \(x_A=-1\text{.}\)

4p

Stel algebraïsch de formule op van de raaklijn \(l\) in \(A\text{.}\)

\(f(-1)=-2\text{,}\) dus \(A(-1, -2)\text{.}\)

1p

\(f(x)=5x^3+3x^2-6x-6\) geeft \(f'(x)=15x^2+6x-6\text{.}\)

1p

Stel \(l{:}\,y=ax+b\) met \(a=f'(-1)=3\text{.}\)

1p

\(\begin{rcases}y=3x+b \\ \text{door }A(-1, -2)\end{rcases}\begin{matrix}3⋅-1+b=-2 \\ -3+b=-2 \\ b=1\end{matrix}\)
Dus \(l{:}\,y=3x+1\text{.}\)

1p

RaaklijnAanSnijdendeParabolen
00jq - Toepassingen van de afgeleide functie - basis - 25ms - data pool: #503 (24ms)
Getal & Ruimte (12e editie) - havo wiskunde B - 6.4 Getal & Ruimte (13e editie) - havo wiskunde B - 6.4

Gegeven zijn de functies \(f(x)=x^2-5x+3\) en \(g(x)=-x^2+3x-3\text{.}\) De grafieken van \(f\) en \(g\) snijden elkaar in de punten \(A\) en \(B\text{,}\) met \(x_A<x_B\text{.}\)
De lijn \(l\) raakt de grafiek van \(g\) in het punt \(A\) en snijdt de grafiek van \(f\) in het punt \(C\text{.}\)

xyABC

7p

Bereken exact de coördinaten van het punt \(C\text{.}\)

De snijpunten \(A\) en \(B\) volgen uit
\(x^2-5x+3=-x^2+3x-3\)
\(2x^2-8x+6=0\)
\(a\kern{-.8pt}b\kern{-.8pt}c\text{-}\)formule met \(D=(-8)^2-4⋅2⋅6=16\) geeft
\(x={8-\sqrt{16} \over 2⋅2}=1∨x={8+\sqrt{16} \over 2⋅2}=3\)

1p

\(x_A=1\text{,}\) dus \(y_A=g(1)=-1\)

1p

\(g'(x)=-2x+3\)

1p

\(l{:}\,y=ax+b\) met \(a=g'(1)=1\text{.}\)

1p

\(\begin{rcases}y=x+b \\ \text{door }A(1, -1)\end{rcases}\begin{matrix}1⋅1+b=-1 \\ 1+b=-1 \\ b=-2\end{matrix}\)
Dus \(l{:}\,y=x-2\text{.}\)

1p

Snijpunt \(C\) volgt uit
\(x^2-5x+3=x-2\)
\(x^2-6x+5=0\)
\((x-1)(x-5)=0\)
\(x=1∨x=5\)

1p

\(x_C=5\text{,}\) dus \(y_C=f(5)=3\) en
\(C(5, 3)\text{.}\)

1p

RaaklijnMetGegevenRichtingscoefficient
00a4 - Toepassingen van de afgeleide functie - basis - 2ms
Getal & Ruimte (12e editie) - havo wiskunde B - 6.1 Getal & Ruimte (12e editie) - vwo wiskunde B - 2.4 Getal & Ruimte (13e editie) - havo wiskunde B - 6.1 Getal & Ruimte (13e editie) - vwo wiskunde B - 2.5

Gegeven is de functie \(f(x)=\frac{1}{3}x^3+3\frac{1}{2}x^2+10x+2\frac{2}{3}\text{.}\) In de punten \(A\) en \(B\) van de grafiek van \(f\) is de richtingscoëfficiënt van de raaklijn gelijk aan \(-2\text{.}\)

4p

Bereken algebraïsch de coördinaten van \(A\) en \(B\text{.}\)

\(f(x)=\frac{1}{3}x^3+3\frac{1}{2}x^2+10x+2\frac{2}{3}\) geeft \(f'(x)=x^2+7x+10\text{.}\)

1p

\(f'(x)=-2\) geeft
\(x^2+7x+10=-2\)
\(x^2+7x+12=0\)
\((x+4)(x+3)=0\)
\(x=-4∨x=-3\text{.}\)

1p

\(f(-4)=-2\frac{2}{3}\text{,}\) dus \(A(-4, -2\frac{2}{3})\text{.}\)

1p

\(f(-3)=-4\frac{5}{6}\text{,}\) dus \(B(-3, -4\frac{5}{6})\text{.}\)

1p

00j3 00j1 00j2 00j4 00j5 00jh 00a3 00jq 00a4