Getal & Ruimte (13e editie) - vwo wiskunde B

'Toepassingen van de afgeleide functie'.

vwo wiskunde B 2.5 Afgeleide, raaklijn en snelheid

Toepassingen van de afgeleide functie (1)

opgave 1

Gegeven is de functie \(f(x) = \frac{1}{3} x^{3} + x^{2} - 5 x + 1 \text{.}\) In de punten \(A\) en \(B\) van de grafiek van \(f\) is de richtingscoëfficiënt van de raaklijn gelijk aan \(3 \text{.}\)

4p

Bereken algebraïsch de coördinaten van \(A\) en \(B \text{.}\)

RaaklijnMetGegevenRichtingscoefficient
00a4 - Toepassingen van de afgeleide functie - basis - 1ms

○

\(f(x) = \frac{1}{3} x^{3} + x^{2} - 5 x + 1\) geeft \(f'(x) = x^{2} + 2 x - 5 \text{.}\)

1p

○

\(f'(x) = 3\) geeft
\(x^{2} + 2 x - 5 = 3\)
\(x^{2} + 2 x - 8 = 0\)
\((x + 4) (x - 2) = 0\)
\(x = -4 ∨ x = 2 \text{.}\)

1p

○

\(f(-4) = 15\frac{2}{3} \text{,}\) dus \(A (-4 , 15\frac{2}{3}) \text{.}\)

1p

○

\(f(2) = -2\frac{1}{3} \text{,}\) dus \(B (2 , -2\frac{1}{3}) \text{.}\)

1p

vwo wiskunde B 6.4 Raaklijnen, toppen, rakende en loodrecht snijdende grafieken

Toepassingen van de afgeleide functie (2)

opgave 1

Gegeven is de functie \(f(x) = {-4 \over 3 x - 8}\) en het punt \(A\) met \(x_{A} = 4 \text{.}\)

De lijn \(k\) raakt de grafiek van \(f\) in het punt \(A \text{.}\) De lijn \(l\) staat loodrecht op \(k\) en snijdt de \(y \text{-}\)as in het punt \(B \text{.}\)

OxyAB

7p

Bereken exact de coördinaten van \(B \text{.}\)

LoodrechteLijnOpstellen
00jh - Toepassingen van de afgeleide functie - basis - 23ms - data pool: #536 (23ms)

○

\(f(4) = -1 \text{,}\) dus \(A (4 , -1)\)

1p

○

\(f(x) = {-4 \over 3 x - 8} = -4 (3 x - 8)^{-1}\) geeft
\(f'(x) = -4 ⋅ -1 ⋅ (3 x - 8)^{-2} ⋅ 3 = {12 \over (3 x - 8)^{2}}\)

2p

○

\(\text{rc}_{k} = f'(4) = \frac{3}{4}\)

1p

○

\(\text{rc}_{k} ⋅ \text{rc}_{l} = -1\) geeft \(\text{rc}_{l} = -\frac{4}{3} \text{,}\) dus \(y = -1\frac{1}{3} x + b\)

1p

○

\(\begin{rcases}y = -1\frac{1}{3} x + b \\ \text{door } A (4 , -1)\end{rcases} \begin{matrix}-1\frac{1}{3} ⋅ 4 + b = -1 \\ -5\frac{1}{3} + b = -1 \\ b = 4\frac{1}{3}\end{matrix}\)
Dus \(l{:}\,y = -1\frac{1}{3} x + 4\frac{1}{3} \text{.}\)

1p

○

\(B (0 , 4\frac{1}{3})\)

1p

opgave 2

Gegeven zijn de functies \(f(x) = x^{2} - x - 1\) en \(g(x) = -x^{2} + x + 3 \text{.}\) De grafieken van \(f\) en \(g\) snijden elkaar in de punten \(A\) en \(B \text{,}\) met \(x_{A} < x_{B} \text{.}\)
De lijn \(l\) raakt de grafiek van \(g\) in het punt \(A\) en snijdt de grafiek van \(f\) in het punt \(C \text{.}\)

OxyABC

7p

Bereken exact de coördinaten van het punt \(C \text{.}\)

RaaklijnAanSnijdendeParabolen
00jq - Toepassingen van de afgeleide functie - basis - 15ms - data pool: #503 (15ms)

○

De snijpunten \(A\) en \(B\) volgen uit
\(x^{2} - x - 1 = -x^{2} + x + 3\)
\(2 x^{2} - 2 x - 4 = 0\)
\(a\kern{-.8pt}b\kern{-.8pt}c \text{-}\)formule met \(D = (-2)^{2} - 4 ⋅ 2 ⋅ -4 = 36\) geeft
\(x = {2 - \sqrt{36} \over 2 ⋅ 2} = -1 ∨ x = {2 + \sqrt{36} \over 2 ⋅ 2} = 2\)

1p

○

\(x_{A} = -1 \text{,}\) dus \(y_{A} = g(-1) = 1\)

1p

○

\(g'(x) = -2 x + 1\)

1p

○

\(l{:}\,y = a x + b\) met \(a = g'(-1) = 3 \text{.}\)

1p

○

\(\begin{rcases}y = 3 x + b \\ \text{door } A (-1 , 1)\end{rcases} \begin{matrix}3 ⋅ -1 + b = 1 \\ -3 + b = 1 \\ b = 4\end{matrix}\)
Dus \(l{:}\,y = 3 x + 4 \text{.}\)

1p

○

Snijpunt \(C\) volgt uit
\(x^{2} - x - 1 = 3 x + 4\)
\(x^{2} - 4 x - 5 = 0\)
\((x + 1) (x - 5) = 0\)
\(x = -1 ∨ x = 5\)

1p

○

\(x_{C} = 5 \text{,}\) dus \(y_{C} = f(5) = 19\) en
\(C (5 , 19) \text{.}\)

1p

"