Getal & Ruimte (13e editie) - havo wiskunde B

'Standaardfuncties en transformaties'.

havo wiskunde B 5.4 Exponentiële functies

Standaardfuncties en transformaties (1)

opgave 1

4p

Gegeven is de functie \(f(x) = 3 ⋅ 5^{-5 x} \text{.}\)
Hoe ontstaat de grafiek van \(f\) uit de standaardgrafiek van \(y = 5^{x} \text{?}\)
Vermeld ook het domein, het bereik en de formule van de horizontale asymptoot van \(f \text{.}\)

Exponentieel
00ee - Standaardfuncties en transformaties - basis - midden - 0ms

○

\(y = 5^{x}\)
\(\downarrow \text{verm. x-as, } 3\)
\(y = 3 ⋅ (5^{x}) = 3 ⋅ 5^{x}\)

1p

○

\(\downarrow \text{verm. y-as, } -\frac{1}{5}\)
\(f(x) = 3 ⋅ 5^{(-5 x)} = 3 ⋅ 5^{-5 x}\)

1p

○

\(D_{f} = \R \) en \(B_{f} = ⟨0 , \rightarrow ⟩\)
\(\downarrow \text{verm. x-as, } 3\)
\(D_{f} = \R \) en \(B_{f} = ⟨0 , \rightarrow ⟩\)
\(\downarrow \text{verm. y-as, } -\frac{1}{5}\)
\(D_{f} = \R \) en \(B_{f} = ⟨0 , \rightarrow ⟩\)

1p

○

Asymptoot \(y = 0\)
\(\downarrow \text{verm. x-as, } 3\)
Asymptoot \(y = 0\)
\(\downarrow \text{verm. y-as, } -\frac{1}{5}\)
Asymptoot \(y = 0\)

1p

havo wiskunde B 5.5 Logaritmen

Standaardfuncties en transformaties (1)

opgave 1

4p

Gegeven is de functie \(f(x) = -3 ⋅ {}^{4}\!\log(x + 4) + 1 \text{.}\)
Hoe ontstaat de grafiek van \(f\) uit de standaardgrafiek van \(y = {}^{4}\!\log(x) \text{?}\)
Vermeld ook het domein, het bereik en de formule van de verticale asymptoot van \(f \text{.}\)

Logaritme
00f1 - Standaardfuncties en transformaties - basis - midden - 0ms

○

\(y = {}^{4}\!\log(x)\)
\(\downarrow \text{verm. x-as, } -3\)
\(y = -3 ⋅ {}^{4}\!\log(x) = -3 ⋅ {}^{4}\!\log(x)\)

1p

○

\(\downarrow \text{translatie} (-4 , 1)\)
\(f(x) = -3 ⋅ {}^{4}\!\log((x + 4)) + 1 = -3 ⋅ {}^{4}\!\log(x + 4) + 1\)

1p

○

\(D_{f} = ⟨0 , \rightarrow ⟩\) en \(B_{f} = \R \)
\(\downarrow \text{verm. x-as, } -3\)
\(D_{f} = ⟨0 , \rightarrow ⟩\) en \(B_{f} = \R \)
\(\downarrow \text{translatie} (-4 , 1)\)
\(D_{f} = ⟨-4 , \rightarrow ⟩\) en \(B_{f} = \R \)

1p

○

Asymptoot \(x = 0\)
\(\downarrow \text{verm. x-as, } -3\)
Asymptoot \(x = 0\)
\(\downarrow \text{translatie} (-4 , 1)\)
Asymptoot \(x = -4\)

1p

havo wiskunde B 8.2 Formules van sinusoïden opstellen

Standaardfuncties en transformaties (1)

opgave 1

4p

Gegeven is de functie \(f(x) = 2 \cos(x + 4) + 1 \text{.}\)
Hoe ontstaat de grafiek van \(f\) uit de standaardgrafiek van \(y = \cos(x) \text{?}\)
Vermeld ook het domein, het bereik en de formule van de evenwichtsstand van \(f \text{.}\)

Gonio
00f7 - Standaardfuncties en transformaties - basis - eind - 0ms

○

\(y = \cos(x)\)
\(\downarrow \text{verm. x-as, } 2\)
\(y = 2 ⋅ \cos(x) = 2 \cos(x)\)

1p

○

\(\downarrow \text{translatie} (-4 , 1)\)
\(f(x) = 2 \cos((x + 4)) + 1 = 2 \cos(x + 4) + 1\)

1p

○

\(D_{f} = \R \) en \(B_{f} = [-1 , 1]\)
\(\downarrow \text{verm. x-as, } 2\)
\(D_{f} = \R \) en \(B_{f} = [-2 , 2]\)
\(\downarrow \text{translatie} (-4 , 1)\)
\(D_{f} = \R \) en \(B_{f} = [-1 , 3]\)

1p

○

Evenwichtsstand \(y = 0\)
\(\downarrow \text{verm. x-as, } 2\)
Evenwichtsstand \(y = 0\)
\(\downarrow \text{translatie} (-4 , 1)\)
Evenwichtsstand \(y = 1\)

1p

havo wiskunde B 9.3 Rekenregels voor logaritmen

Standaardfuncties en transformaties (2)

opgave 1

Gegeven is de functie \(f(x) = 3^{x} \text{.}\)

3p

Welke vermenigvuldiging ten opzichte van de \(x \text{-}\)as levert bij de grafiek van \(f\) dezelfde beeldgrafiek op als de translatie \((-4 , 0) \text{?}\)

Symmetrie (1)
00nc - Standaardfuncties en transformaties - basis - midden - 0ms

○

\(f(x) = 3^{x}\)
\(\downarrow \text{translatie} (-4 , 0)\)
\(y = 3^{x + 4}\)

1p

○

Er geldt
\(y = 3^{x + 4} = 3^{x} ⋅ 3^{4} = 81 ⋅ 3^{x} \text{.}\)

1p

○

Dus de vermenigvuldiging ten opzichte van de \(x \text{-}\)as met \(81 \text{.}\)

1p

opgave 2

Gegeven is de functie \(f(x) = {}^{3}\!\log(x) \text{.}\)

3p

Welke translatie levert bij de grafiek van \(f\) dezelfde beeldgrafiek op als de vermenigvulding ten opzichte van de \(y \text{-}\)as met \(243 \text{?}\)

Symmetrie (2)
00nd - Standaardfuncties en transformaties - basis - eind - 0ms

○

\(f(x) = {}^{3}\!\log(x)\)
\(\downarrow \text{verm. y-as, } 243\)
\(y = {}^{3}\!\log(\frac{1}{243} ⋅ x)\)

1p

○

Er geldt
\(y = {}^{3}\!\log(\frac{1}{243} ⋅ x)\)
\(\text{ } = {}^{3}\!\log(x) + {}^{3}\!\log(\frac{1}{243})\)
\(\text{ } = {}^{3}\!\log(x) - 5 \text{.}\)

1p

○

Dus de translatie \((0 , -5) \text{.}\)

1p

havo wiskunde B 11.2 Standaardgrafieken en transformaties

Standaardfuncties en transformaties (3)

opgave 1

4p

a

Gegeven is de functie \(f(x) = {1 \over -5 x + 4} + 3 \text{.}\)
Hoe ontstaat de grafiek van \(f\) uit de standaardgrafiek van \(y = {1 \over x} \text{?}\)
Vermeld ook het domein, het bereik en de formules van de horizontale en verticale asymptoot van \(f \text{.}\)

Gebroken
00ez - Standaardfuncties en transformaties - basis - eind - 0ms

a

\(y = {1 \over x}\)
\(\downarrow \text{translatie} (-4 , 3)\)
\(y = {1 \over (x + 4)} + 3 = {1 \over x + 4} + 3\)

1p

○

\(\downarrow \text{verm. y-as, } -\frac{1}{5}\)
\(f(x) = {1 \over (-5 x) + 4} + 3 = {1 \over -5 x + 4} + 3\)

1p

○

\(D_{f} = \R \begin{Bmatrix}0\end{Bmatrix}\) en \(B_{f} = \R \begin{Bmatrix}0\end{Bmatrix}\)
\(\downarrow \text{translatie} (-4 , 3)\)
\(D_{f} = \R \begin{Bmatrix}-4\end{Bmatrix}\) en \(B_{f} = \R \begin{Bmatrix}3\end{Bmatrix}\)
\(\downarrow \text{verm. y-as, } -\frac{1}{5}\)
\(D_{f} = \R \begin{Bmatrix}\frac{4}{5}\end{Bmatrix}\) en \(B_{f} = \R \begin{Bmatrix}3\end{Bmatrix}\)

1p

○

Asymptoten \(x = 0\) en \(y = 0\)
\(\downarrow \text{translatie} (-4 , 3)\)
Asymptoten \(x = -4\) en \(y = 3\)
\(\downarrow \text{verm. y-as, } -\frac{1}{5}\)
Asymptoten \(x = \frac{4}{5}\) en \(y = 3\)

1p

4p

b

Gegeven is de functie \(f(x) = (-5 x - 1)^{6} - 2 \text{.}\)
Hoe ontstaat de grafiek van \(f\) uit de standaardgrafiek van \(y = x^{6} \text{?}\)
Vermeld ook het domein, het bereik en de coördinaten van de top van \(f \text{.}\)

Macht
00f3 - Standaardfuncties en transformaties - basis - basis - 0ms

b

\(y = x^{6}\)
\(\downarrow \text{translatie} (1 , -2)\)
\(y = (x - 1)^{6} - 2 = (x - 1)^{6} - 2\)

1p

○

\(\downarrow \text{verm. y-as, } -\frac{1}{5}\)
\(f(x) = ((-5 x) - 1)^{6} - 2 = (-5 x - 1)^{6} - 2\)

1p

○

\(D_{f} = \R \) en \(B_{f} = [0 , \rightarrow ⟩\)
\(\downarrow \text{translatie} (1 , -2)\)
\(D_{f} = \R \) en \(B_{f} = [-2 , \rightarrow ⟩\)
\(\downarrow \text{verm. y-as, } -\frac{1}{5}\)
\(D_{f} = \R \) en \(B_{f} = [-2 , \rightarrow ⟩\)

1p

○

Top \((0 , 0)\)
\(\downarrow \text{translatie} (1 , -2)\)
Top \((1 , -2)\)
\(\downarrow \text{verm. y-as, } -\frac{1}{5}\)
Top \((-\frac{1}{5} , -2)\)

1p

4p

c

Gegeven is de functie \(f(x) = -4 \sqrt{5 x} \text{.}\)
Hoe ontstaat de grafiek van \(f\) uit de standaardgrafiek van \(y = \sqrt{x} \text{?}\)
Vermeld ook het domein, het bereik en de coördinaten van het randpunt van \(f \text{.}\)

Wortel
00f5 - Standaardfuncties en transformaties - basis - midden - 0ms

c

\(y = \sqrt{x}\)
\(\downarrow \text{verm. x-as, } -4\)
\(y = -4 ⋅ \sqrt{x} = -4 \sqrt{x}\)

1p

○

\(\downarrow \text{verm. y-as, } \frac{1}{5}\)
\(f(x) = -4 \sqrt{(5 x)} = -4 \sqrt{5 x}\)

1p

○

\(D_{f} = [0 , \rightarrow ⟩\) en \(B_{f} = [0 , \rightarrow ⟩\)
\(\downarrow \text{verm. x-as, } -4\)
\(D_{f} = [0 , \rightarrow ⟩\) en \(B_{f} = ⟨\leftarrow , 0]\)
\(\downarrow \text{verm. y-as, } \frac{1}{5}\)
\(D_{f} = [0 , \rightarrow ⟩\) en \(B_{f} = ⟨\leftarrow , 0]\)

1p

○

Randpunt \((0 , 0)\)
\(\downarrow \text{verm. x-as, } -4\)
Randpunt \((0 , 0)\)
\(\downarrow \text{verm. y-as, } \frac{1}{5}\)
Randpunt \((0 , 0)\)

1p

"