Getal & Ruimte (13e editie) - havo wiskunde B

'Oorspronkelijke en afgeleide functie'.

havo wiskunde B 2.4 Differentiëren

Oorspronkelijke en afgeleide functie (1)

opgave 1

2p

Wat is de definitie van de afgeleide functie \(f'(x) \text{?}\)

Definitie
00s6 - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - basis - 0ms

○

De afgeleide functie \(f'(x)\) is de formule van de hellingsgrafiek van \(f(x)\) en geeft dus voor iedere waarde van \(x\) de richtingscoëfficiënt van de raaklijn in het punt \((x , f(x)) \text{.}\)

2p

havo wiskunde B 6.4 Toepassingen van de afgeleide

Oorspronkelijke en afgeleide functie (9)

opgave 1

Gegeven is de functie \(f(x) = \frac{5}{(4 x-10)^{2}}+3 x^{2} \text{.}\) Het punt \(A\) met \(x_{A} = 3\) ligt op de grafiek van \(f \text{.}\)

2p

Bereken exact de \(y \text{-}\)coördinaat van het punt \(A \text{.}\)

Oorspronkelijke (1)
00s7 - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - midden - 1ms

○

\(f(3) = \frac{5}{(4 \cdot 3-10)^{2}}+3 \cdot 3^{2} = 28\frac{1}{4}\)

1p

○

Dus \(y_{A} = 28\frac{1}{4} \text{.}\)

1p

opgave 2

Gegeven is de functie \(f(x) = -2 x+(x^{2}-3) (x-6) \text{.}\) Het punt \(A\) met \(x_{A} = -5\) ligt op de grafiek van \(f \text{.}\)

3p

Bereken exact de richtingscoëfficiënt van de raaklijn aan \(f\) in het punt \(A \text{.}\)

Afgeleide (1)
00s8 - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - midden - 0ms

○

\(f(x) = -2 x+(x^{2}-3) (x-6)\) geeft
\(f'(x) = -5+3 x^{2}-12 x\)

2p

○

\(\text{rc} = f'(-5) = -5+3 \cdot (-5)^{2}-12 \cdot -5 = 130\)

1p

opgave 3

Gegeven is de functie \(f(x) = 1+(5 x-8)^{4} \text{.}\) Het punt \(A\) met \(x_{A} = 1\) ligt op de grafiek van \(f \text{.}\)

1p

a

Bereken exact de \(y \text{-}\)coördinaat van het punt \(A \text{.}\)

3p

b

Bereken exact de richtingscoëfficiënt van de raaklijn aan \(f\) in het punt \(A \text{.}\)

Combi (1)
00s9 - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - eind - 0ms

a

\(f(1) = 1+(5 \cdot 1-8)^{4} = 82\)

1p

b

\(f(x) = 1+(5 x-8)^{4}\) geeft
\(f'(x) = 20 (5 x-8)^{3}\)

2p

○

\(f'(1) = 20 (5 \cdot 1-8)^{3} = -540\)

1p

opgave 4

Gegeven is de functie \(f(x) = \frac{-2}{x}+5 x^{3} \text{.}\) Het punt \(A\) met \(x_{A} = -2\) ligt op de grafiek van \(f \text{.}\)

2p

Bereken exact de coördinaten van het punt \(A \text{.}\)

Oorspronkelijke (2)
00sa - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - midden - 0ms

○

\(f(-2) = \frac{-2}{-2}+5 \cdot (-2)^{3} = -39\)

1p

○

Dus \(A (-2 , -39) \text{.}\)

1p

opgave 5

Gegeven is de functie \(f(x) = \sqrt{6 x-20}-x \text{.}\) Het punt \(A\) met \(x_{A} = 4\) ligt op de grafiek van \(f \text{.}\)

2p

Toon algebraïsch aan dat de \(y \text{-}\)coördinaat van het punt \(A\) gelijk is aan \(-2 \text{.}\)

Oorspronkelijke (3)
00sb - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - midden - 0ms

○

\(f(4) = \sqrt{6 \cdot 4-20}-4 = -2\)

1p

○

Dus geldt inderdaad \(y_{A} = -2 \text{.}\)

1p

opgave 6

Gegeven is de functie \(f(x) = \sqrt{x+9}+2 x^{2} \text{.}\) Het punt \(A\) met \(x_{A} = -5\) ligt op de grafiek van \(f \text{.}\)

3p

Bereken exact de helling van de grafiek van \(f\) in het punt \(A \text{.}\)

Afgeleide (2)
00sc - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - midden - 0ms

○

\(f(x) = \sqrt{x+9}+2 x^{2}\) geeft
\(f'(x) = \frac{1}{2 \sqrt{x+9}}+4 x\)

2p

○

\(\text{helling} = f'(-5) = \frac{1}{2 \sqrt{-5+9}}+4 \cdot -5 = -19\frac{6}{8}\)

1p

opgave 7

Gegeven is de functie \(f(x) = (3 x+6)^{4}+2 \text{.}\) Het punt \(A\) met \(x_{A} = -1\) ligt op de grafiek van \(f \text{.}\)

3p

Toon algebraïsch aan dat de richtingscoëfficiënt van de raaklijn aan \(f\) in het punt \(A\) gelijk is aan \(324 \text{.}\)

Afgeleide (3)
00sd - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - midden - 1ms

○

\(f(x) = (3 x+6)^{4}+2\) geeft
\(f'(x) = 12 (3 x+6)^{3}\)

2p

○

\(\text{rc} = f'(-1) = 12 (3 \cdot -1+6)^{3} = 324\)

1p

opgave 8

Gegeven is de functie \(f(x) = 5 x^{3}+\sqrt{6 x-8} \text{.}\) Het punt \(A\) met \(x_{A} = 2\) ligt op de grafiek van \(f \text{.}\)

4p

Is de grafiek van \(f\) in het punt \(A\) stijgend of dalend?

Afgeleide (4)
00so - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - midden - 2ms

○

\(f(x) = 5 x^{3}+\sqrt{6 x-8}\) geeft
\(f'(x) = 15 x^{2}+\frac{3}{\sqrt{6 x-8}}\)

2p

○

\(f'(2) = 15 \cdot 2^{2}+\frac{3}{\sqrt{6 \cdot 2-8}} = 61\frac{1}{2}\)

1p

○

\(f'(2) > 0 \text{,}\) dus stijgend.

1p

opgave 9

Gegeven is de functie \(f(x) = \frac{2}{x}+4 x \text{.}\) Het punt \(A\) met \(x_{A} = -4\) ligt op de grafiek van \(f \text{.}\)

2p

Ligt het punt \(A\) boven of onder de \(x \text{-}\)as?

Oorspronkelijke (4)
00sp - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - midden - 0ms

○

\(f(-4) = \frac{2}{-4}+4 \cdot -4 = -16\frac{2}{4}\)

1p

○

\(f(-4) < 0 \text{,}\) dus \(A\) ligt onder de \(x \text{-}\)as.

1p

"